December 31, 2010

Het interieur van de synagoge in de Gerrit van der Veenstraat in Amsterdam.
Foto ANP

AMSTERDAM - In 2010 emigreerden wereldwijd zestien procent meer Joden naar Israël dan vorig jaar, maar in Nederland daalde dit aantal juist iets. Antisemitisme speelt een rol, maar is volgens het Joods Agentschap niet de belangrijkste reden voor emigratie.

Dit jaar zijn meer dan 19.000 Joden verhuisd naar Israël, blijkt uit cijfers van het Joods Agentschap, de organisatie die in Israël in samenwerking met de overheid de immigratie afhandelt. Het betekent een stijging van maar liefst 16 procent ten opzichte van vorig jaar. Het is voor het tweede opeenvolgende jaar dat de immigratie in Israël is toegenomen, na een lange periode van daling sinds een immigratiepiek in de jaren negentig uit de voormalige Sovjet-Unie. Onder de grootste stijgers bevinden zich ook West-Europese landen, zoals Frankrijk, Italië en Zwitserland. In België steeg het aantal emigraties naar Israël zelfs met 63 procent (van 152 naar 250). Vanuit Nederland vertrokken dit jaar 52 Joden naar Israël, zeven minder dan in 2009.

Naar aanleiding van de opmerkingen van VVD-coryfee Frits Bolkestein dat orthodoxe Joden maar beter kunnen emigreren, deed ook het Centrum voor Informatie en Documentatie Israël (CIDI) onderzoek naar het emigratie-gedrag van Joden in Nederland. Tussen 2005 en 2009 vertrokken gemiddeld jaarlijks 61 mensen, tegenover 47 per jaar in de periode 2000-2005. Over tien jaar bekeken is er dus sprake van een lichte stijging. Het CIDI constateert dat onder de emigranten relatief veel orthodoxe Joden zijn. Toch stelt de organisatie ook vast dat in buurlanden als België en Frankrijk het aantal emigrerende Joden veel hoger ligt.

Het CIDI vermoedt een relatie met antisemitische incidenten. ''Het blijft een beetje gissen waarom mensen emigreren, maar feit is dat in Frankrijk het aantal antisemitische incidenten veel hoger is dan in Nederland. Ook de aard van de incidenten is daar serieuzer'', zegt Richard Priem van het CIDI. ''In België zou een rol kunnen spelen dat daar een grotere orthodoxe gemeenschap zit dan in Nederland. Die zijn beter herkenbaar als Joden en dus ook kwetsbaarder voor antisemitisme.''

Volgens Michael Jankelowitz, woordvoerder van het Joods Agentschap in Jeruzalem, is antisemitisme niet de belangrijkste reden voor Joden om naar Israël te emigreren. ''Het is soms een factor die meespeelt bij emigranten. Maar de sterk gevoelde Joodse identiteit is meer bepalend voor een verhuizing.'' Hij noemt Frankrijk als voorbeeld. ''In de periode dat het antisemitisme daar toenam, nam de emigratie naar Israël toe, maar net zo goed naar de Verenigde Staten en Canada. De keuze voor Israël heeft meerdere redenen.'' Over de uitspraken van Bolkestein oordeelt Jankelowitz scherp. ''Het is een racistisch statement. Nogmaals, op basis van alleen antisemitische incidenten pakken mensen niet meteen de koffers.'' (GPD)